Tłumaczenie na język angielski monografii Jakub Gałęziowskiego „Niedopowiedziane biografie. Polskie dzieci urodzone z powodu wojny.” (Wydawnictwo Krytyki Politycznej, Warszawa 2022
- Nazwa Programu: Narodowy Program Rozwoju Humanistyki
- Kierownik grantu: dr Jakub Gałęziowski
- Nr wewnętrzny UW: 501-D131-87-0000183
- Nr umowy: NPRH/U21/SP/0063/2024/14
- Wysokość dofinansowania: 180 996 PLN
- Termin rozpoczęcia: 24-09-2025
- Termin zakończenia: 23-09-2028
Przedmiotem projektu jest tłumaczenie na język angielski monografii autorstwa Jakuba Gałęziowskiego „Niedopowiedziane biografie. Polskie dzieci urodzone z powodu wojny.” (Wydawnictwo Krytyki Politycznej, Warszawa 2022, ss. 458). Monografia w sposób pionierski opisuje zjawisko, które dotąd nie było obecne w polskiej i światowej historiografii ani też w narracji o II wojnie światowej i jej społecznych konsekwencjach. Tematyka książki dotyczy losów polskich dzieci urodzonych w czasie II wojny światowej i tuż po jej zakończeniu: są wśród nich osoby, które przyszły na świat w sytuacjach naznaczonych wojną, okupacją, pracą przymusową lub niewolą, ze związków o różnym stopniu przymusu/dobrowolności „miejscowych” kobiet z okupantami.
W książce wyróżnione zostały dzieci urodzone przez Polki, których ojcowie reprezentowali III Rzeszę lub Związek Radziecki, ewentualnie byli jeńcami wojennymi różnych narodowości. Opisane zostały również dzieci polskich robotnic przymusowych i dipisek. O osobach urodzonych w każdej ze wspomnianych okoliczności mówi się, że przyszły na świat „z powodu” wojny – po angielsku of war, stąd stosowane w dyskursie naukowym i humanitarnym określenie children born of war (CBOW), w zaproponowanym autorskim tłumaczeniu „dzieci urodzone z powodu wojny”. Prowadzone przez autora badania dotyczyły regionu dotąd całkowicie pomijanego w tym polu badawczym (Europa Środkowo-Wschodnia), tymczasem uwzględnienie danych z Polski rzuca nowe światło na całe zjawisko. Książka na podstawie pozyskanych danych empirycznych stawia pytania o adekwatność aparatu teoretycznego i terminologii stosowanej dotychczas. Sformułowano w niej propozycję poszerzenia kategorii CBOW o kolejne grupy: wspomnianych dzieci robotnic przymusowych i dipisek, których ojcami byli cudzoziemcy (Niemcy w czasie wojny, a po jej zakończeniu alianccy żołnierze) oraz dzieci Polek i jeńców wojennych różnych narodowości. Poruszone w niej zostały również inne, nie mniej ważne tematy: wojenna przemoc seksualna, powojenne aborcje i samotne macierzyństwo. Książka opiera się na zróżnicowanym korpusie źródeł archiwalnych, z których wiele po raz pierwszy dopiero ujrzało światło dzienne. Dają one wgląd w działanie i podejście różnych aktorów politycznych i społecznych wobec badanej grupy. Szczególne znaczenie mają pozyskane w trakcie badań materiały biograficzne, a przede wszystkim wywiady z osobami urodzonymi z powodu wojny. Historia mówiona pozwala dotknąć nieco innego, bo osobistego i przez to głębszego wymiaru badanego zjawiska. Rezultaty projektu da się więc odczytać w co najmniej dwóch wymiarach: historycznym (wypełniona została luka w polskiej i światowej historiografii) oraz społecznym, poprzez włączenie do debaty publicznej wątków poruszanych w tej pracy, a przede wszystkim uświadomienie istnienia polskich CBOW i ich rodzin. Jednocześnie, nie bez znaczenia pozostaje refleksja metodologiczna i etyczna, niezbędna w opracowywaniu tak złożonego problemu badawczego, a ujęta w końcowej nocie.